Do‘kon ochish 2026: qadamba-qadam qo‘llanma

Bu sahifa do‘kon ochmoqchi bo‘lgan odam uchun: g‘oyadan birinchi sotuvgacha sakkiz qadam. Qonunga oid har bir gap rasmiy manba havolasi bilan yozilgan va 04.10.2026 kuni qayta tekshirilgan; qolgani — amaliy maslahat. Bu yuridik maslahat emas: qaror qilishdan oldin manbani o‘zingiz oching va buxgalter bilan maslahatlashing.

7 kun bepul sinashTo‘lov kartasi so‘ralmaydi

Qisqa javob

Do‘kon ochish sakkiz ishdan iborat. Avval davlat ro‘yxatidan o‘tasiz — yakka tartibdagi tadbirkor (YaTT) yoki yuridik shaxs, masalan MChJ sifatida — va soliq rejimini aniqlaysiz. Keyin joy, fiskal kassa, markirovka talablari, jihoz va tovar keladi. Hisobni birinchi kirimdan boshlasangiz, oy oxirida foyda qayerga ketganini bilasiz.

Eng ko‘p e’tibordan chetda qoladigani — birinchi qadamdagi shakl: YaTT faoliyat turlari ro‘yxatida dori, zargarlik buyumlari, qurilish materiallari, alkogol va tamaki chakana savdosi yo‘q. Bunday tovar sotmoqchi bo‘lsangiz, shaklni ro‘yxatdan o‘tishdan oldin aniqlang.

1. Davlat ro‘yxatidan o‘tish: YaTT yoki MChJ

Tadbirkorlik bilan shug‘ullanish uchun avval davlat ro‘yxatidan o‘tasiz. Shu qadamda ikki narsa hal bo‘ladi: qaysi shaklda ishlaysiz va arizani qayerdan berasiz.

Ariza ikki yo‘l bilan beriladi: internet orqali Yagona interaktiv davlat xizmatlari portalida (my.gov.uz) yoki Davlat xizmatlari markaziga o‘zingiz borib. Ro‘yxatdan o‘tkazishni Davlat xizmatlari markazlari amalga oshiradi (lex.uz tushuntirishi).
Yakka tartibdagi tadbirkor (YaTT) real vaqt rejimida, 30 daqiqadan oshmagan muddatda ro‘yxatdan o‘tkaziladi — o‘sha tushuntirishda shunday yozilgan. Yuridik shaxs uchun muddat u yerda ko‘rsatilmagan.
YaTT shug‘ullanishi mumkin bo‘lgan faoliyat turlari Vazirlar Mahkamasining 2011-yil 7-yanvardagi 6-son qarori bilan tasdiqlangan ro‘yxatda. Oziq-ovqat va nooziq-ovqat tovarlari chakana savdosi unda bor, lekin istisnolar bilan: qurilish materiallari (sement, shifer, yog‘och va yog‘och mahsulotlari), alkogol va tamaki mahsulotlari, neft mahsulotlarining barcha turlari, qimmatbaho metall va toshlardan yasalgan buyumlar, audiovizual asarlar, fonogrammalar va kompyuter dasturlari, yangi import avtomobillar hamda farmatsevtika tovarlari.

Bizning amaliy xulosamiz (qonun sharhi emas): do‘koningizda dori, zargarlik buyumi, qurilish materiali, alkogol yoki tamaki asosiy tovar bo‘lsa, YaTT shakli to‘g‘ri kelmasligi mumkin. Bunday sohalarda alohida ruxsat yoki litsenziya ham talab qilinishi mumkin — aniq talabni ro‘yxatdan o‘tishdan oldin tegishli organdan yoki yuristdan so‘rang.

2. Soliq rejimini aniqlash

Bu qadamda raqam keltirmaymiz va buni ataylab qilamiz: stavka va chegaralar Soliq kodeksiga kiritiladigan o‘zgarishlar bilan yangilanib turadi, eskirgan raqam esa sizga qimmatga tushadi.

Soliq kodeksida qo‘shilgan qiymat solig‘i (QQS) va aylanmadan olinadigan soliq alohida bo‘limlarda yozilgan. Qaysi biri sizga tegishli ekani daromad hajmi va faoliyat turiga bog‘liq.
Amaldagi tahrirni lex.uz saytida o‘qing, rasmiy tushuntirishlarni soliq.uz saytida toping va rejimni buxgalter bilan birga tanlang.

Buxgalter bilan suhbatda kerak bo‘ladigan raqamlar — kutilayotgan oylik tushum, tovar xaridi va xarajatlar. Hisob birinchi kundan yuritilsa, ular tayyor turadi: sotuv, yalpi va sof foyda hisoboti.

3. Joy va ijara

Bu qism qonun emas — ijarani imzolashdan oldin o‘zingiz tekshirib chiqadigan amaliy ro‘yxat.

Odam oqimi: eshik oldidan kuniga qancha odam o‘tishini ertalab, tushda va kechqurun o‘zingiz sanab ko‘ring. Bir kunlik sanoq ham taxmindan yaxshi.
Atrofdagi do‘konlar: ular nima sotadi va qaysi tovar yetishmaydi. Yonma-yon turish yomon emas, lekin assortiment aynan takrorlanmasin.
Ijara shartnomasi yozma bo‘lsin: muddati, narxi va qaysi valyutada, kommunal to‘lovlar kimning zimmasida, ta’mir va depozit — hammasi qog‘ozda.
Elektr quvvati: sovutgich, muzlatgich va tarozi bir vaqtda ishlaydi. Internet ham kerak — bulutli hisob dasturlari, jumladan BuySale, internet orqali ishlaydi.
Yuk tushirish: ta’minotchi mashinasi qayerda to‘xtaydi va og‘ir qoplarni ichkariga qanday olib kirasiz.

4. Fiskal kassa: onlayn-NKM yoki virtual kassa

Xaridordan pul olganingizni soliq tizimi fiskal chek orqali ko‘radi. Bu chekni oddiy hisob dasturi emas, fiskal kassa beradi.

Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 23-noyabrdagi 943-son qaroriga ko‘ra, aholi bilan pulli hisob-kitob qiluvchi tadbirkorlik subyektlari xaridorga pul qabul qilinganini tasdiqlovchi onlayn-NKM yoki virtual kassa chekini majburiy berishi lozim (Nizomning 30-bandi).
Onlayn-NKM — fiskal chek chiqaradigan qurilma, virtual kassa — xuddi shu ishni qiladigan dastur. Ikkalasi ham chekni fiskal ma’lumotlar operatoriga real vaqtda yuboradi (o‘sha qarorning 2-bandidagi ta’riflar).

Qaysi biri qachon to‘g‘ri keladi va kassa bilan dastur qanday birga ishlaydi — kassa apparati kerakmi va KKM va dastur farqi sahifalarida.
BuySale fiskal kassa emas: fiskal chek bermaydi va soliq tizimiga ulanmaydi. U fiskal kassangiz yonida ombor, nasiya va foyda hisobini yuritadi.

5. Markirovka va MXIK

Ikkalasi ham kassaga oid talab, lekin do‘kon ochishdan oldin bilib qo‘ygan ma’qul — chunki qaysi tovarni sotishingizga va qanday kassa kerakligiga ta’sir qiladi.

Ayrim tovar guruhlari — masalan, sigareta, pivo, dori, suv va alkogolsiz ichimliklar — majburiy raqamli markirovkalanadi: har bir donaning Data Matrix kodi «Asl belgisi» tizimida kuzatiladi. Qaysi guruh qachondan va kassada nima qilinadi — markirovka sahifasida, har sana manbasi bilan.
MXIK — mahsulot va xizmatlarning yagona elektron milliy katalogi bo‘yicha identifikatsiya kodi. Katalog tasnif.soliq.uz manzilida turadi, kod esa onlayn-NKM va virtual kassa chekida ko‘rsatiladi.

BuySale «Asl belgisi» tizimiga ulanmagan, Data Matrix kodini o‘qimaydi va tovar kartochkasida MXIK maydoni yo‘q — bu talablar fiskal kassangiz orqali bajariladi.

6. Jihozlar

Jihozni dasturni tanlagandan keyin oling: aks holda qimmat qurilma tanlangan dastur bilan ishlamay qolishi mumkin. Batafsil — do‘kon jihozlari: nima kerak, nima keyinga qolsa bo‘ladi.

Telefon

Kichik do‘konda kassa, ombor va skaner shu yerda bo‘lishi mumkin: kamera shtrix-kodni o‘qiydi.

Fiskal kassa

Onlayn-NKM yoki virtual kassa — 4-qadamga qarang. Bu tanlov emas, talab.

Karta terminali

Kartadan to‘lov olish uchun — bankdan. BuySale terminalga ulanmaydi: sotuvda to‘lov turi «Karta» deb belgilanadi.

Skaner

Shart emas — telefon kamerasi yetadi. Navbat katta bo‘lsa, kompyuterga ulangan USB skaner tezlashtiradi.

Chek va yorliq printeri

Kerak bo‘lsa. Chek 58 yoki 80 mm lentaga, yorliq A4 varaqqa yoki rulonga — brauzerning chop etish oynasi orqali chiqadi.

Tarozi

Og‘irlikda sotsangiz. Yorliq bosadigan tarozida og‘irlikni sotuvchi yozmaydi — tarozi yorlig‘i qo‘llanmasi.

7. Birinchi tovar va ta’minotchilar

Boshida assortimentni tor tuting: birinchi oyda nima tez sotilishini ko‘rmasdan javonni to‘ldirish — pulni muzlatib qo‘yish.
Har ta’minotchi bilan uch narsani kelishing: tovar qaysi kunlari keladi, minimal buyurtma qancha va to‘lov qachon — darhol yoki keyin.
Tovarni nasiyaga olsangiz, ta’minotchiga qarzingizni yozib boring: postavshiklarga qarz daftari.
Birinchi kirimni to‘g‘ri kiritish — keyingi oylardagi hisobning poydevori: tovar kirimi qo‘llanmasi. Zavod kodi yo‘q tovarga dastur o‘z ichki kodini yasaydi — shtrix-kod va yorliq.

8. Hisob: daftar, Excel yoki dastur

Fiskal kassa soliq uchun chek beradi, lekin «qaysi tovar tugadi», «kim qancha qarzdor» va «bu oy qancha foyda qoldi» degan savollarga javob bermaydi. Bunga hisob kerak.

Daftar: arzon, lekin qoldiq va foydani sanashga har oy soatlar ketadi; daftar yo‘qolsa, hisob ham yo‘qoladi.
Excel: kompyuter kerak va kassa bilan bog‘lanmaydi — har sotuvni qo‘lda ko‘chirasiz. Farqi batafsil — Excel o‘rniga dastur.
Do‘kon dasturi: sotuv, kirim, qoldiq, nasiya va foyda bitta joyda. Tanlashdan oldin o‘zingizga beradigan savollar — dasturni qanday tanlash.
BuySale — shunday dasturlardan biri: telefonda kassa, ombor, nasiya va har kecha Telegram’ga keladigan foyda hisoboti. 7 kun bepul, keyin kuniga 6 630 so‘mdan — do‘kon turiga qarab (narxlar).

Birinchi oy rejasi

Do‘kon ochilgan kundan keyingi to‘rt hafta hisobni o‘rnatish uchun eng qulay payt: odatlar hali shakllanmagan.

1-hafta: hamma tovar hisobda

Har tovarni kirim qiling, zavod kodi yo‘qlariga o‘z kodini yasab, yorliq yopishtiring. Smena ochib, kun oxirida kassadagi pulni hisob bilan solishtirishni odat qiling.

2-hafta: nima sotilyapti

Kunlik hisobotga qarang: qaysi tovar tez ketyapti, qaysi biri turib qolgan. Kam qolganlar ro‘yxatidan birinchi buyurtmani tuzing.

3-hafta: nasiya qoidalari

Kimga qarzga berasiz, qancha muddatga va qancha limit bilan — oldindan hal qiling. Nasiyani to‘g‘ri yuritish.

4-hafta: birinchi sanoq va sof foyda

Javondagini hisobdagi bilan solishtiring (inventarizatsiya), ijara va boshqa xarajatlarni yozing (xarajatlar) — shunda oy oxirida sof foyda ko‘rinadi.

Boshlang‘ich xarajatlar ro‘yxati

Summalarni ataylab yozmadik: ular shahar, joy va do‘kon turiga qarab bir necha barobar farq qiladi. Ro‘yxatni o‘z narxlaringiz bilan oldindan to‘ldirsangiz, kutilmagan xarajat kam bo‘ladi.

Ijara: birinchi oy(lar) va depozit
Ta’mir, javon, vitrina va yoritish
Sovutgich, muzlatgich va tarozi — tovaringizga qarab
Fiskal kassa (onlayn-NKM yoki virtual kassa) va uning xizmat ko‘rsatish shartnomasi
Bank hisob raqami va karta terminali bilan bog‘liq bank to‘lovlari
Boshlang‘ich tovar zaxirasi
Kommunal to‘lovlar, internet va telefon aloqasi
Ish haqi — xodim olsangiz
Hisob dasturi — har dasturning narxi o‘z saytida; BuySale narxi narxlar sahifasida
Ro‘yxatdan o‘tish bilan bog‘liq davlat to‘lovlari — amaldagi miqdorini ariza berishda yoki Davlat xizmatlari markazida aniqlang

BuySale bu yo‘lda nima qiladi va nima qilmaydi

Sizni ro‘yxatdan o‘tkazmaydi, soliq hisobotini topshirmaydi va buxgalteriya yuritmaydi.
Fiskal chek bermaydi va onlayn-NKM yoki virtual kassaga ulanmaydi.
Yuridik maslahat bermaydi — bu sahifa ham maslahat emas, rasmiy manbalarga yo‘l ko‘rsatkich.

Birinchi kirimdan boshlab qoldiq, nasiya, xarajat va foydani yuritadi.
Telefon kamerasi bilan shtrix-kod o‘qiydi — skanersiz ham boshlaysiz.
Har kecha sotuv va sof foyda hisobotini Telegram’ga yuboradi.

Do‘kon ochish haqida savollar

Do‘kon ochish uchun qanday hujjatlar kerak?

Avvalo davlat ro‘yxatidan o‘tish: YaTT yoki yuridik shaxs sifatida, ariza my.gov.uz orqali yoki Davlat xizmatlari markazida beriladi. Keyin faoliyatingizga qarab: joy uchun ijara shartnomasi, fiskal kassa (onlayn-NKM yoki virtual kassa), markirovkalanadigan tovar sotsangiz — «Asl belgisi» tizimida ro‘yxatdan o‘tish (markirovka sahifasida). Ayrim tovarlar uchun alohida ruxsat yoki litsenziya talab qilinishi mumkin — aniq ro‘yxatni tegishli organdan so‘rang.

YaTT do‘kon ocha oladimi?

Ha: oziq-ovqat va nooziq-ovqat tovarlari chakana savdosi YaTT faoliyat turlari ro‘yxatida bor (Vazirlar Mahkamasining 2011-yil 7-yanvardagi 6-son qarori). Lekin ro‘yxatda istisnolar bor — qurilish materiallari, alkogol va tamaki, neft mahsulotlari, qimmatbaho metall va toshdan buyumlar, farmatsevtika tovarlari va boshqalar. Bu tovarlarning chakana savdosi YaTT ro‘yxatiga kirmaydi.

Kassa apparatisiz do‘kon ochsa bo‘ladimi?

Pulli hisob-kitobda xaridorga onlayn-NKM yoki virtual kassa cheki berilishi majburiy (943-son qaror, Nizomning 30-bandi). Ya’ni apparat bo‘lmasa, virtual kassa kerak bo‘ladi. Oddiy do‘kon dasturi bu chekning o‘rnini bosmaydi — BuySale ham fiskal chek bermaydi.

Qaysi soliq rejimini tanlash kerak?

Bu daromad hajmi va faoliyat turiga bog‘liq, stavka va chegaralar esa o‘zgarib turadi — shuning uchun bu yerda raqam keltirmaymiz. Soliq kodeksining amaldagi tahririni lex.uz saytida, rasmiy tushuntirishlarni soliq.uz saytida ko‘ring va rejimni buxgalter bilan tanlang.

Do‘kon ochish qancha turadi?

Aniq summa joy, shahar va tovarga bog‘liq — bitta raqam aytgan maqola sizni chalg‘itadi. Yuqoridagi boshlang‘ich xarajatlar ro‘yxatini o‘z shahringizdagi narxlar bilan to‘ldiring: odatda eng katta qismlar — tovar zaxirasi, ijara va jihozlar.

Hisob dasturini qachon tanlash kerak?

Birinchi kirimdan oldin. Tovar boshidanoq dasturga kiritilsa, qoldiq va foyda birinchi kundan to‘g‘ri chiqadi; keyin kiritish ikki barobar ish. Jihozni ham dasturni tanlagandan keyin oling.

Bu sahifadagi ma’lumot qanchalik yangi?

Qonunga oid gaplar 04.10.2026 kuni rasmiy manbalardan qayta tekshirildi. Qonunchilik o‘zgarib turadi: eskirgan yoki xato joy ko‘rsangiz, Aloqa sahifasi orqali yozing — tekshirib, tuzatamiz va sanani yangilaymiz.

Manbalar va xato haqida xabar

Yuqoridagi qonunga oid har bir gap shu manbalardan olingan. Tekshirib bo‘lmagan narsani — masalan, davlat boji miqdori va soliq stavkalarini — ataylab yozmadik.

Manbalar — hammasi 04.10.2026 kuni ochib o‘qildi:

Bu sahifa yuridik maslahat emas va biz yurist emasmiz. Aniq holatingiz bo‘yicha Davlat xizmatlari markaziga, soliq organiga, buxgalteringizga yoki yuristga murojaat qiling.

Do‘kon ochilishi bilan hisob ham ochilsin

7 kun bepul, to‘lov kartasi so‘ralmaydi. Keyin kuniga 6 630 so‘mdan — do‘kon turiga qarab.

Bepul boshlash

Narxlar →Telegram’da yozing