Дўкон очиш 2026: қадамба-қадам қўлланма

Бу саҳифа дўкон очмоқчи бўлган одам учун: ғоядан биринчи сотувгача саккиз қадам. Қонунга оид ҳар бир гап расмий манба ҳаволаси билан ёзилган ва 04.10.2026 куни қайта текширилган; қолгани — амалий маслаҳат. Бу юридик маслаҳат эмас: қарор қилишдан олдин манбани ўзингиз очинг ва бухгалтер билан маслаҳатлашинг.

7 кун бепул синашТўлов картаси сўралмайди

Қисқа жавоб

Дўкон очиш саккиз ишдан иборат. Аввал давлат рўйхатидан ўтасиз — якка тартибдаги тадбиркор (ЯТТ) ёки юридик шахс, масалан МЧЖ сифатида — ва солиқ режимини аниқлайсиз. Кейин жой, фискал касса, маркировка талаблари, жиҳоз ва товар келади. Ҳисобни биринчи киримдан бошласангиз, ой охирида фойда қаерга кетганини биласиз.

Энг кўп эътибордан четда қоладигани — биринчи қадамдаги шакл: ЯТТ фаолият турлари рўйхатида дори, заргарлик буюмлари, қурилиш материаллари, алкоголь ва тамаки чакана савдоси йўқ. Бундай товар сотмоқчи бўлсангиз, шаклни рўйхатдан ўтишдан олдин аниқланг.

1. Давлат рўйхатидан ўтиш: ЯТТ ёки МЧЖ

Тадбиркорлик билан шуғулланиш учун аввал давлат рўйхатидан ўтасиз. Шу қадамда икки нарса ҳал бўлади: қайси шаклда ишлайсиз ва аризани қаердан берасиз.

Ариза икки йўл билан берилади: интернет орқали Ягона интерактив давлат хизматлари порталида (my.gov.uz) ёки Давлат хизматлари марказига ўзингиз бориб. Рўйхатдан ўтказишни Давлат хизматлари марказлари амалга оширади (lex.uz тушунтириши).
Якка тартибдаги тадбиркор (ЯТТ) реал вақт режимида, 30 дақиқадан ошмаган муддатда рўйхатдан ўтказилади — ўша тушунтиришда шундай ёзилган. Юридик шахс учун муддат у ерда кўрсатилмаган.
ЯТТ шуғулланиши мумкин бўлган фаолият турлари Вазирлар Маҳкамасининг 2011-йил 7-январдаги 6-сон қарори билан тасдиқланган рўйхатда. Озиқ-овқат ва ноозиқ-овқат товарлари чакана савдоси унда бор, лекин истиснолар билан: қурилиш материаллари (цемент, шифер, ёғоч ва ёғоч маҳсулотлари), алкоголь ва тамаки маҳсулотлари, нефт маҳсулотларининг барча турлари, қимматбаҳо металл ва тошлардан ясалган буюмлар, аудиовизуал асарлар, фонограммалар ва компьютер дастурлари, янги импорт автомобиллар ҳамда фармацевтика товарлари.

Бизнинг амалий хулосамиз (қонун шарҳи эмас): дўконингизда дори, заргарлик буюми, қурилиш материали, алкоголь ёки тамаки асосий товар бўлса, ЯТТ шакли тўғри келмаслиги мумкин. Бундай соҳаларда алоҳида рухсат ёки лицензия ҳам талаб қилиниши мумкин — аниқ талабни рўйхатдан ўтишдан олдин тегишли органдан ёки юристдан сўранг.

2. Солиқ режимини аниқлаш

Бу қадамда рақам келтирмаймиз ва буни атайлаб қиламиз: ставка ва чегаралар Солиқ кодексига киритиладиган ўзгаришлар билан янгиланиб туради, эскирган рақам эса сизга қимматга тушади.

Солиқ кодексида қўшилган қиймат солиғи (ҚҚС) ва айланмадан олинадиган солиқ алоҳида бўлимларда ёзилган. Қайси бири сизга тегишли экани даромад ҳажми ва фаолият турига боғлиқ.
Амалдаги таҳрирни lex.uz сайтида ўқинг, расмий тушунтиришларни soliq.uz сайтида топинг ва режимни бухгалтер билан бирга танланг.

Бухгалтер билан суҳбатда керак бўладиган рақамлар — кутилаётган ойлик тушум, товар хариди ва харажатлар. Ҳисоб биринчи кундан юритилса, улар тайёр туради: сотув, ялпи ва соф фойда ҳисоботи.

3. Жой ва ижара

Бу қисм қонун эмас — ижарани имзолашдан олдин ўзингиз текшириб чиқадиган амалий рўйхат.

Одам оқими: эшик олдидан кунига қанча одам ўтишини эрталаб, тушда ва кечқурун ўзингиз санаб кўринг. Бир кунлик саноқ ҳам тахминдан яхши.
Атрофдаги дўконлар: улар нима сотади ва қайси товар етишмайди. Ёнма-ён туриш ёмон эмас, лекин ассортимент айнан такрорланмасин.
Ижара шартномаси ёзма бўлсин: муддати, нархи ва қайси валютада, коммунал тўловлар кимнинг зиммасида, таъмир ва депозит — ҳаммаси қоғозда.
Электр қуввати: совутгич, музлатгич ва тарози бир вақтда ишлайди. Интернет ҳам керак — булутли ҳисоб дастурлари, жумладан BuySale, интернет орқали ишлайди.
Юк тушириш: таъминотчи машинаси қаерда тўхтайди ва оғир қопларни ичкарига қандай олиб кирасиз.

4. Фискал касса: онлайн-НКМ ёки виртуал касса

Харидордан пул олганингизни солиқ тизими фискал чек орқали кўради. Бу чекни оддий ҳисоб дастури эмас, фискал касса беради.

Вазирлар Маҳкамасининг 2019-йил 23-ноябрдаги 943-сон қарорига кўра, аҳоли билан пулли ҳисоб-китоб қилувчи тадбиркорлик субъектлари харидорга пул қабул қилинганини тасдиқловчи онлайн-НКМ ёки виртуал касса чекини мажбурий бериши лозим (Низомнинг 30-банди).
Онлайн-НКМ — фискал чек чиқарадиган қурилма, виртуал касса — худди шу ишни қиладиган дастур. Иккаласи ҳам чекни фискал маълумотлар операторига реал вақтда юборади (ўша қарорнинг 2-бандидаги таърифлар).

Қайси бири қачон тўғри келади ва касса билан дастур қандай бирга ишлайди — касса аппарати керакми ва ККМ ва дастур фарқи саҳифаларида.
BuySale фискал касса эмас: фискал чек бермайди ва солиқ тизимига уланмайди. У фискал кассангиз ёнида омбор, насия ва фойда ҳисобини юритади.

5. Маркировка ва МХИК

Иккаласи ҳам кассага оид талаб, лекин дўкон очишдан олдин билиб қўйган маъқул — чунки қайси товарни сотишингизга ва қандай касса кераклигига таъсир қилади.

Айрим товар гуруҳлари — масалан, сигарета, пиво, дори, сув ва алкоголсиз ичимликлар — мажбурий рақамли маркировкаланади: ҳар бир донанинг Data Matrix коди «Асл белгиси» тизимида кузатилади. Қайси гуруҳ қачондан ва кассада нима қилинади — маркировка саҳифасида, ҳар сана манбаси билан.
МХИК — маҳсулот ва хизматларнинг ягона электрон миллий каталоги бўйича идентификация коди. Каталог tasnif.soliq.uz манзилида туради, код эса онлайн-НКМ ва виртуал касса чекида кўрсатилади.

BuySale «Асл белгиси» тизимига уланмаган, Data Matrix кодини ўқимайди ва товар карточкасида МХИК майдони йўқ — бу талаблар фискал кассангиз орқали бажарилади.

6. Жиҳозлар

Жиҳозни дастурни танлагандан кейин олинг: акс ҳолда қиммат қурилма танланган дастур билан ишламай қолиши мумкин. Батафсил — дўкон жиҳозлари: нима керак, нима кейинга қолса бўлади.

Телефон

Кичик дўконда касса, омбор ва сканер шу ерда бўлиши мумкин: камера штрих-кодни ўқийди.

Фискал касса

Онлайн-НКМ ёки виртуал касса — 4-қадамга қаранг. Бу танлов эмас, талаб.

Карта терминали

Картадан тўлов олиш учун — банкдан. BuySale терминалга уланмайди: сотувда тўлов тури «Карта» деб белгиланади.

Сканер

Шарт эмас — телефон камераси етади. Навбат катта бўлса, компьютерга уланган USB сканер тезлаштиради.

Чек ва ёрлиқ принтери

Керак бўлса. Чек 58 ёки 80 мм лентага, ёрлиқ A4 вараққа ёки рулонга — браузернинг чоп этиш ойнаси орқали чиқади.

Тарози

Оғирликда сотсангиз. Ёрлиқ босадиган тарозида оғирликни сотувчи ёзмайди — тарози ёрлиғи қўлланмаси.

7. Биринчи товар ва таъминотчилар

Бошида ассортиментни тор тутинг: биринчи ойда нима тез сотилишини кўрмасдан жавонни тўлдириш — пулни музлатиб қўйиш.
Ҳар таъминотчи билан уч нарсани келишинг: товар қайси кунлари келади, минимал буюртма қанча ва тўлов қачон — дарҳол ёки кейин.
Товарни насияга олсангиз, таъминотчига қарзингизни ёзиб боринг: поставщикларга қарз дафтари.
Биринчи киримни тўғри киритиш — кейинги ойлардаги ҳисобнинг пойдевори: товар кирими қўлланмаси. Завод коди йўқ товарга дастур ўз ички кодини ясайди — штрих-код ва ёрлиқ.

8. Ҳисоб: дафтар, Excel ёки дастур

Фискал касса солиқ учун чек беради, лекин «қайси товар тугади», «ким қанча қарздор» ва «бу ой қанча фойда қолди» деган саволларга жавоб бермайди. Бунга ҳисоб керак.

Дафтар: арзон, лекин қолдиқ ва фойдани санашга ҳар ой соатлар кетади; дафтар йўқолса, ҳисоб ҳам йўқолади.
Excel: компьютер керак ва касса билан боғланмайди — ҳар сотувни қўлда кўчирасиз. Фарқи батафсил — Excel ўрнига дастур.
Дўкон дастури: сотув, кирим, қолдиқ, насия ва фойда битта жойда. Танлашдан олдин ўзингизга берадиган саволлар — дастурни қандай танлаш.
BuySale — шундай дастурлардан бири: телефонда касса, омбор, насия ва ҳар кеча Telegram’га келадиган фойда ҳисоботи. 7 кун бепул, кейин кунига 6 630 сўмдан — дўкон турига қараб (нархлар).

Биринчи ой режаси

Дўкон очилган кундан кейинги тўрт ҳафта ҳисобни ўрнатиш учун энг қулай пайт: одатлар ҳали шаклланмаган.

1-ҳафта: ҳамма товар ҳисобда

Ҳар товарни кирим қилинг, завод коди йўқларига ўз кодини ясаб, ёрлиқ ёпиштиринг. Смена очиб, кун охирида кассадаги пулни ҳисоб билан солиштиришни одат қилинг.

2-ҳафта: нима сотиляпти

Кунлик ҳисоботга қаранг: қайси товар тез кетяпти, қайси бири туриб қолган. Кам қолганлар рўйхатидан биринчи буюртмани тузинг.

3-ҳафта: насия қоидалари

Кимга қарзга берасиз, қанча муддатга ва қанча лимит билан — олдиндан ҳал қилинг. Насияни тўғри юритиш.

4-ҳафта: биринчи саноқ ва соф фойда

Жавондагини ҳисобдаги билан солиштиринг (инвентаризация), ижара ва бошқа харажатларни ёзинг (харажатлар) — шунда ой охирида соф фойда кўринади.

Бошланғич харажатлар рўйхати

Суммаларни атайлаб ёзмадик: улар шаҳар, жой ва дўкон турига қараб бир неча баробар фарқ қилади. Рўйхатни ўз нархларингиз билан олдиндан тўлдирсангиз, кутилмаган харажат кам бўлади.

Ижара: биринчи ой(лар) ва депозит
Таъмир, жавон, витрина ва ёритиш
Совутгич, музлатгич ва тарози — товарингизга қараб
Фискал касса (онлайн-НКМ ёки виртуал касса) ва унинг хизмат кўрсатиш шартномаси
Банк ҳисоб рақами ва карта терминали билан боғлиқ банк тўловлари
Бошланғич товар захираси
Коммунал тўловлар, интернет ва телефон алоқаси
Иш ҳақи — ходим олсангиз
Ҳисоб дастури — ҳар дастурнинг нархи ўз сайтида; BuySale нархи нархлар саҳифасида
Рўйхатдан ўтиш билан боғлиқ давлат тўловлари — амалдаги миқдорини ариза беришда ёки Давлат хизматлари марказида аниқланг

BuySale бу йўлда нима қилади ва нима қилмайди

Сизни рўйхатдан ўтказмайди, солиқ ҳисоботини топширмайди ва бухгалтерия юритмайди.
Фискал чек бермайди ва онлайн-НКМ ёки виртуал кассага уланмайди.
Юридик маслаҳат бермайди — бу саҳифа ҳам маслаҳат эмас, расмий манбаларга йўл кўрсаткич.

Биринчи киримдан бошлаб қолдиқ, насия, харажат ва фойдани юритади.
Телефон камераси билан штрих-код ўқийди — сканерсиз ҳам бошлайсиз.
Ҳар кеча сотув ва соф фойда ҳисоботини Telegram’га юборади.

Дўкон очиш ҳақида саволлар

Дўкон очиш учун қандай ҳужжатлар керак?

Аввало давлат рўйхатидан ўтиш: ЯТТ ёки юридик шахс сифатида, ариза my.gov.uz орқали ёки Давлат хизматлари марказида берилади. Кейин фаолиятингизга қараб: жой учун ижара шартномаси, фискал касса (онлайн-НКМ ёки виртуал касса), маркировкаланадиган товар сотсангиз — «Асл белгиси» тизимида рўйхатдан ўтиш (маркировка саҳифасида). Айрим товарлар учун алоҳида рухсат ёки лицензия талаб қилиниши мумкин — аниқ рўйхатни тегишли органдан сўранг.

ЯТТ дўкон оча оладими?

Ҳа: озиқ-овқат ва ноозиқ-овқат товарлари чакана савдоси ЯТТ фаолият турлари рўйхатида бор (Вазирлар Маҳкамасининг 2011-йил 7-январдаги 6-сон қарори). Лекин рўйхатда истиснолар бор — қурилиш материаллари, алкоголь ва тамаки, нефт маҳсулотлари, қимматбаҳо металл ва тошдан буюмлар, фармацевтика товарлари ва бошқалар. Бу товарларнинг чакана савдоси ЯТТ рўйхатига кирмайди.

Касса аппаратисиз дўкон очса бўладими?

Пулли ҳисоб-китобда харидорга онлайн-НКМ ёки виртуал касса чеки берилиши мажбурий (943-сон қарор, Низомнинг 30-банди). Яъни аппарат бўлмаса, виртуал касса керак бўлади. Оддий дўкон дастури бу чекнинг ўрнини босмайди — BuySale ҳам фискал чек бермайди.

Қайси солиқ режимини танлаш керак?

Бу даромад ҳажми ва фаолият турига боғлиқ, ставка ва чегаралар эса ўзгариб туради — шунинг учун бу ерда рақам келтирмаймиз. Солиқ кодексининг амалдаги таҳририни lex.uz сайтида, расмий тушунтиришларни soliq.uz сайтида кўринг ва режимни бухгалтер билан танланг.

Дўкон очиш қанча туради?

Аниқ сумма жой, шаҳар ва товарга боғлиқ — битта рақам айтган мақола сизни чалғитади. Юқоридаги бошланғич харажатлар рўйхатини ўз шаҳрингиздаги нархлар билан тўлдиринг: одатда энг катта қисмлар — товар захираси, ижара ва жиҳозлар.

Ҳисоб дастурини қачон танлаш керак?

Биринчи киримдан олдин. Товар бошиданоқ дастурга киритилса, қолдиқ ва фойда биринчи кундан тўғри чиқади; кейин киритиш икки баробар иш. Жиҳозни ҳам дастурни танлагандан кейин олинг.

Бу саҳифадаги маълумот қанчалик янги?

Қонунга оид гаплар 04.10.2026 куни расмий манбалардан қайта текширилди. Қонунчилик ўзгариб туради: эскирган ёки хато жой кўрсангиз, Алоқа саҳифаси орқали ёзинг — текшириб, тузатамиз ва санани янгилаймиз.

Манбалар ва хато ҳақида хабар

Юқоридаги қонунга оид ҳар бир гап шу манбалардан олинган. Текшириб бўлмаган нарсани — масалан, давлат божи миқдори ва солиқ ставкаларини — атайлаб ёзмадик.

Манбалар — ҳаммаси 04.10.2026 куни очиб ўқилди:

Бу саҳифа юридик маслаҳат эмас ва биз юрист эмасмиз. Аниқ ҳолатингиз бўйича Давлат хизматлари марказига, солиқ органига, бухгалтерингизга ёки юристга мурожаат қилинг.

Дўкон очилиши билан ҳисоб ҳам очилсин

7 кун бепул, тўлов картаси сўралмайди. Кейин кунига 6 630 сўмдан — дўкон турига қараб.

Бепул бошлаш

Нархлар →Telegram’да ёзинг