Bu sahifada hech narsa sotilmaydi. Do‘kon egasiga eng ko‘p keladigan ikkita savolga javob bor: markirovka menga tegishlimi va MXIK nima. Har bir sana, foiz va hujjat raqami manbasi bilan yozilgan — havolalar sahifaning oxirida. Hammasi 19.09.2026 holatiga tekshirilgan; qonun tez o‘zgaradigan soha, shuning uchun qaror qilishdan oldin manbani o‘zingiz ochib ko‘ring.
Shoshayotgan bo‘lsangiz, oltita gapda hammasi shu.
Ro‘yxat Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 20-noyabrdagi 737-son qarorida turadi va vaqti-vaqti bilan yangilanadi. Quyidagi sanalar shu qarordan olingan.
Sigareta sotadigan har qanday do‘konda bor.
Litsenziya bilan alkogol sotadigan do‘konlarda.
Pivo sovutgichi turgan mini marketlarda.
Maishiy texnika do‘konlarida. Oziq-ovqat do‘koniga odatda tegishli emas. 2025-yil 22-oktabridan bu bo‘limdan lampa va chiroqlar (8539) hamda elektron lampalar (8540) chiqarib tashlangan — VMQ №662, 21.10.2025.
Dorixonalarda — deyarli butun assortiment.
Nasvoy o‘rniga sotiladigan zamonaviy nikotin mahsulotlari ham shu guruhda.
Eng ko‘p tegadigani shu. Suv, gazak ichimlik va sharbat deyarli har bir do‘konda bor.
Avto va xo‘jalik mollari do‘konlarida. Bu guruh ro‘yxatga 2025-yil 22-oktabridan alohida bo‘lim bo‘lib qo‘shilgan (TIF TN 8507) — VMQ №662, 21.10.2025.
Dehqonchilik mollari sotiladigan do‘konlarda.
Sanalar VMQ №737 (20.11.2020) dan, ro‘yxatdagi oxirgi o‘zgarishlar VMQ №662 (21.10.2025) dan. 19.09.2026 holatiga tekshirildi. Uchinchi ustun — bizning kuzatuvimiz, huquqiy xulosa emas.
Bu jadvaldan chiqadigan asosiy xulosa oddiy: «markirovka bizga tegishli emas, biz alkogol sotmaymiz» degan gap 2024-yildan beri to‘g‘ri emas. Suv va alkogolsiz ichimlik guruhi mahalladagi eng kichik do‘konda ham bor.
Sotuvchi tomonidan qaraganda markirovka besh qadamdan iborat. Birinchisi savdo boshlanishidan oldin, qolgan to‘rttasi har kuni takrorlanadi.
Markirovkalanadigan tovarni chakana sotuvchi «Asl belgisi» tizimida ro‘yxatdan o‘tadi. Soliq qo‘mitasiga 01.09.2024 dan alkogol, tamaki, pivo, dori vositalari va maishiy texnika chakana savdosida shu ro‘yxatdan o‘tishni nazorat qilish yuklangan (VMQ №478, 03.08.2024).
Ta’minotchidan kelgan partiya hujjat bilan qabul qilinadi: qutidagi kodlar sizning nomingizga o‘tishi kerak. Nima kelgani tizimda ko‘rinmasa, keyin sotuvda muammo chiqadi.
Har bir dona tovarning qadog‘idagi Data Matrix kodi o‘qiladi. Operatorning ma’lumotiga ko‘ra bu kod iste’mol va guruh qadog‘ida Data Matrix shaklida, transport qadog‘ida esa SSCC ko‘rinishida bo‘ladi.
Onlayn-NKM chekining majburiy rekvizitlari ro‘yxatida «markirovka qilinadigan tovarlar uchun markirovka belgisi» hamda Operatorga yuboriladigan chekdagi tovar va xizmat kodlari bor (VMQ №943, Nizomning 7-bandi).
Tovar sotilgach uning kodi boshqa hech kimda sotilmasligi kerak. Shuning uchun sotuv fakti kassadan tizimga boradi — ya’ni sotuvchi uchun bu alohida ish emas, chekning o‘zi shu vazifani bajaradi.
Bu yerda hech narsa sotmaymiz, shuning uchun eng arzon yo‘lni ham aytamiz.
Vazirlar Mahkamasining 2026-yil 23-yanvardagi 23-son qarori markirovka bilan MXIK ni bir-biriga bog‘lab qo‘ydi. Bu sahifadagi eng yangi va eng muhim o‘zgarish.
Do‘kon egasi uchun amaliy ma’nosi ikkita. Kassada: kassangiz markirovka kodini oladigan va uni chekka chiqaradigan bo‘lishi, sotuvchi esa kodni o‘qishni unutmasligi kerak. Kirimda: markirovka kodini o‘qiydigan qurilmangiz bo‘lmasa, ta’minotchi sizga elektron hisobvaraq-faktura yoza olmaydi — ya’ni tovarni qonuniy kirim qilib ololmaysiz.
MXIK ni markirovka bilan chalkashtirmaslik kerak: bu ikki boshqa narsa. Markirovka — konkret dona tovarning kodi, MXIK esa tovar turining katalogdagi raqami.
Noto‘g‘ri MXIK uchun jarima — elektron hisob-faktura yoki chekda ko‘rsatilgan tovar (xizmat) qiymatining 1 foizi. Qoida Soliq kodeksiga 2021-yil 29-dekabrdagi O‘RQ-741 qonuni bilan kiritilgan va 2022-yil 1-iyulidan qo‘llaniladi.
Jarimadan tashqari yana ikkita oqibat bor: noto‘g‘ri kod QQS va aylanmadan olinadigan soliq imtiyozlarini qo‘llashda xatolikka olib keladi, xaridor esa chek bo‘yicha keshbekni to‘liq ololmaydi — keshbek faqat chekda haqiqiy MXIK ko‘rsatilgan tovarga beriladi.
Bu qism Prezidentning 2025-yil 23-maydagi PQ-190 qarori bo‘yicha. Raqamlarni yumshatib ham, qo‘rqitib ham bermaymiz — qanday bo‘lsa shunday.
Chakana savdo va umumiy ovqatlanish uchun qaysi harakat qoidabuzarlik hisoblanishi VMQ №833 ning 96-1-bandida sanalgan: markirovkasiz tovarni saqlash va chekda markirovka kodi ko‘rsatilmagan holda sotish. Ya’ni «kodi o‘qilmadi, shunchaki sotib yubordik» — alohida qoidabuzarlik.
Halol izoh: jarima o‘lchovi bu sohada munozarali va tez-tez muhokama qilinadi. Shuning uchun biz faqat qonun hujjatidagi raqamni yozdik va uning havolasini qo‘ydik — kimningdir va’dasiga yoki taklifiga tayanmang.
Bu sahifaning eng muhim jumlasi. Markirovka kodi ham, MXIK ham chekka tushadi — chek esa fiskal kassadan chiqadi.
Sahifaning bu qismi o‘zimiz haqimizda. Agar markirovka sizga tegishli bo‘lsa, quyidagini bilib qo‘ying — keyin bilgandan ko‘ra hozir bilgan yaxshi.
Agar do‘koningizda suv, gazlangan ichimlik yoki sharbat bo‘lsa — ha. Suv va alkogolsiz ichimliklar guruhi 01.03.2024 dan majburiy markirovkalanadi. Sigareta 01.01.2021 dan, pivo 01.04.2021 dan, dori vositalari 01.09.2022 dan shu ro‘yxatda. Sanalar Vazirlar Mahkamasining 737-son qaroridan olingan va 19.09.2026 holatiga tekshirilgan.
Yo‘q. Markirovka kodi chekda aks etishi kerak, chekni esa onlayn-NKM yoki virtual kassa beradi — talab aynan kassaga qo‘yilgan. Do‘kon hisobi dasturi qoldiq, foyda va nasiya uchun kerak; u fiskal chek bermagani uchun bu majburiyatni bajara olmaydi. Shuning uchun birinchi savolingiz kassangizni xizmat ko‘rsatuvchi tashkilotga bo‘lishi kerak.
Yo‘q, va buni yashirmaymiz. BuySale skaneri Data Matrix kodini o‘qimaydi: telefon kamerasi EAN-13, EAN-8, UPC-A, UPC-E, Code-128, Code-39 va QR kodlarni oladi. Biz «Asl belgisi» tizimiga ulanmaganmiz, hech qanday davlat tizimiga ma’lumot yubormaymiz va tovar kartochkasida MXIK maydoni yo‘q. Markirovkalangan tovarni BuySale’da oddiy tovar sifatida — qoldiq, tannarx va foyda uchun — yuritish mumkin, lekin kodning qonuniy tarafi kassangizda qoladi.
Yo‘q. Markirovka kodi — javondagi aniq bitta dona tovarniki, u Data Matrix shaklida qadoqqa tushiriladi va tovar sotilgach muomaladan chiqadi. MXIK esa tovar turining katalogdagi 17 xonali raqami: bir xil suvning ming shishasida MXIK bitta, markirovka kodi esa har shishada boshqa. Ikkalasi ham chekka tushadi va shu yerda uchrashadi.
Faqat chiziqli kodlarni o‘qiydigan skaner Data Matrix ni umuman ko‘rmaydi — bu qurilmaning texnik chegarasi. Operatorning o‘z sayti kichik va o‘rta biznes uchun «Asl Belgisi. Business» mobil ilovasini ko‘rsatadi: u telefon kamerasi bilan Data Matrix va SSCC kodlarini o‘qiydi va maqsadi uskuna hamda dasturga ketadigan xarajatni kamaytirish. Qaysi model skaner kerakligini esa kassangizni xizmat ko‘rsatuvchi tashkilotdan so‘rang.
tasnif.soliq.uz — mahsulot va xizmatlarning yagona elektron milliy katalogi, Soliq qo‘mitasi platformasida. Kodni tovar nomi, shtrix-kodi, TIF TN kodi yoki brendi bo‘yicha qidirasiz; katalogni Excelda yuklab olish yoki savol-javob shaklidan foydalanish ham mumkin. Markirovkalanadigan mahsulotga identifikatsion kod beriladi, markirovkalanmaydiganiga esa guruhning «000 000» bilan tugaydigan bazaviy kodi.
Jarima — elektron hisob-faktura yoki chekda ko‘rsatilgan tovar (xizmat) qiymatining 1 foizi. Qoida Soliq kodeksiga 2021-yil 29-dekabrdagi O‘RQ-741 qonuni bilan kiritilgan va 2022-yil 1-iyulidan qo‘llaniladi. Bundan tashqari noto‘g‘ri kod QQS va aylanmadan olinadigan soliq imtiyozlarini qo‘llashda xatolikka olib keladi, xaridor esa chek bo‘yicha keshbekni to‘liq ololmaydi.
Prezidentning 2025-yil 23-maydagi PQ-190 qaroriga ko‘ra birinchi qoidabuzarlikda kamchilikni bartaraf etish haqida ogohlantirish beriladi. Ogohlantirishdan keyin takrorlansa jarima boshlanadi va bir yil ichida ortadi: sof tushumning 0,2 foizi, keyin 0,4 foizi, keyin 1 foizi, to‘rtinchisi va undan keyingilari uchun 2 foizi; to‘rtinchi daraja bo‘yicha jarima olganlarga bir yil davomida QQS qaytarilmaydi. 01.01.2026 dan qoidabuzarlik soliq organining axborot tizimlari orqali masofadan aniqlanadi.
Yuqoridagi har bir sana, foiz va hujjat raqami quyidagi manbalardan olingan va 19.09.2026 kuni ochib tekshirilgan. Tekshirib bo‘lmagan gaplarni sahifaga umuman yozmadik.
Manbalar:
VMQ №737, 20.11.2020 — Ayrim turdagi tovarlarni majburiy raqamli markirovkalash tizimini joriy etish to‘g‘risida
VMQ №833, 31.12.2020 — Majburiy raqamli markirovkalashni bosqichma-bosqich joriy etish chora-tadbirlari to‘g‘risida
VMQ №943, 23.11.2019 — Onlayn nazorat-kassa mashinalari va virtual kassa tizimi qo‘llanilishini ta’minlash chora-tadbirlari to‘g‘risida (Nizomning 7-bandi — chek rekvizitlari)
VMQ №478, 03.08.2024 — Majburiy raqamli markirovkalanishi shart bo‘lgan tovarlar chakana savdosini tartibga solish to‘g‘risida
VMQ №23, 23.01.2026 — Majburiy raqamli markirovkalash tizimi samaradorligini oshirishga oid qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida
PQ-190, 23.05.2025 — Majburiy raqamli markirovkalash tizimi samaradorligini oshirishga oid qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida
Asl Belgisi operatori (CRPT Turon) — «Asl Belgisi. Business» mobil ilovasi
tasnif.soliq.uz — Mahsulot va xizmatlarning yagona elektron milliy katalogi
Bu sahifa huquqiy maslahat emas va biz yurist emasmiz. Aniq holatingiz bo‘yicha soliq organiga, buxgalteringizga yoki «Asl belgisi» operatoriga murojaat qiling. Agar shu yerda xato yoki eskirgan sana ko‘rsangiz — aloqa sahifasi orqali yoki Telegram’dagi botimizga yozing, tekshirib to‘g‘rilaymiz va tekshirilgan sanani yangilaymiz. Bu bizga ham foydali.
Tayyorladi: BuySale jamoasi · Tekshirildi: 19.09.2026 · Xato topsangiz, Telegram’da bizga yozing
Dorixona uchun dastur: har kelgan partiya o‘z srogi bilan yoziladi, srogi erta tugaydigani birinchi sotiladi, muddati yaqinlari ro‘yxat bo‘lib chiqadi.
Batafsil →POS tizimi nima, kassa apparati, onlayn kassa (onlayn-NKM) va virtual kassadan farqi, do‘konni avtomatlashtirishda nima kerak — do‘konchi tilida tushuntirdik.
Batafsil →KKM, NKM, onlayn kassa, virtual kassa va do‘kon hisobi dasturi — qaysi so‘z nimani anglatadi, nega do‘konga ikkalasi kerak va BuySale qayerda turadi.
Batafsil →Oziq-ovqat do‘koni va mini market uchun dastur: tarozi yorlig‘ini o‘qiydigan tez kassa, srok bo‘yicha partiyalar, kam qolgan tovar va nasiya daftari.
Batafsil →BuySale yordamchisi
Sayt ma’lumotlari asosida javob beradi
AI xato qilishi mumkin — muhim savolni Telegram orqali aniqlang.
Javob yozilmoqda