Касса аппарати керакми — ёки телефондаги дастур етадими?

Қисқа жавоб: бу икки хил нарса. Фискал чекни Давлат реестрига киритилган онлайн касса (онлайн-НКМ) ёки виртуал касса беради. Қолдиқ, насия, фойда ва сотувчи ҳисобини эса дўкон дастури юритади. BuySale — иккинчиси: фискал чек бермайди ва касса аппаратининг ўрнини босмайди, унинг ёнида ишлайди.

7 кун бепул синашТўлов картаси шарт эмас

“Касса” деганда уч хил нарса тушунилади

Бугун “касса аппарати” деганда одатда фискал касса — онлайн-НКМ ёки виртуал касса тушунилади. Лекин дўкончилар карта терминалини ҳам, ҳисоб дастурини ҳам кўпинча шу сўз билан атайди. Учаласи уч хил иш қилади ва бир-бирининг ўрнини босмайди.

Онлайн касса (онлайн-НКМ)
Асосий иши
Фискал чек бериш ва уни солиқ тизимига юбориш
Қандай ишлайди

Қурилма: фискал модулга уланади ва ҳар бир чекни реал вақтда фискал маълумотлар операторига узатади. Чек қоғозда ёки электрон берилади.

Нимани қилмайди

Омбор, насия ва фойда ҳисоби унинг мажбурий иши эмас — сизнинг кассангиз буни қиладими, сотувчисидан сўранг.

Виртуал касса
Асосий иши
Худди шу: фискал чек бериш ва уни юбориш
Қандай ишлайди

Қурилма эмас, дастур: фискал модулга уланади ва чекни реал вақтда операторга узатади.

Нимани қилмайди

Омбор ва насияни юритадими-йўқми — дастурнинг ўзига боғлиқ. Реестрдагилардан танлаётганда нима қила олишини сўранг.

Банк терминали ёки QR
Асосий иши
Харидордан карта ёки QR орқали пул қабул қилиш
Қандай ишлайди

Карта ёки QR орқали тўловни дўкон ҳисобига ўтказади; одатда банк орқали уланади.

Нимани қилмайди

Одатда қайси товар сотилганини, қолдиқ ва қарзни билмайди — у фақат пулни ўтказади.

Дўкон дастури (масалан, BuySale)
Асосий иши
Дўконнинг ўз ҳисоби: қолдиқ, насия, фойда, сотувчи
Қандай ишлайди

Товарни кодидан танийди, омбордан айиради, қарзни мижоз номига ёзади, фойдани ҳисоблайди.

Нимани қилмайди

BuySale фискал чек бермайди, солиқ тизимига, терминалга ва QR тизимларига уланмаган.

Онлайн-НКМ ва виртуал касса таърифлари Вазирлар Маҳкамасининг 2019-йил 23-ноябрдаги 943-сон қароридан қисқартириб олинди (lex.uz).

Расмий ҳужжатда нима дейилган ва кимдан сўраш керак

Қонунчиликни ўз сўзимиз билан шарҳламаймиз — фақат расмий ҳужжатларда тўғридан-тўғри ёзилганини келтирамиз. Дўконингиз бўйича аниқ жавобни солиқ органи ёки бухгалтерингиз беради.

Асосий ҳужжат

Вазирлар Маҳкамасининг 2019-йил 23-ноябрдаги 943-сон “Онлайн назорат-касса машиналари ва виртуал касса тизими қўлланилишини таъминлаш чора-тадбирлари тўғрисида”ги қарори. Тўлиқ матни ва кейинги ўзгартиришлари lex.uz сайтида.

  • Ўзбекистонда фақат белгиланган тартибда Давлат реестрига киритилган онлайн-НКМ ва виртуал кассалардан ёки Маркетплейсдан фойдаланишга рухсат этилади (3-банд).
  • Аҳоли билан пулли ҳисоб-китоб қиладиган тадбиркорлар харидорга пул қабул қилинганини тасдиқловчи онлайн-НКМ ёки виртуал касса чекини бериши керак (1-илова, 30-банд).
  • Реестрдагилар орасидан тадбиркор нархи, қулайлиги ва имкониятига қараб ўзи танлайди — буни Солиқ қўмитаси алоҳида тушунтирган.
  • Ҳужжатда истиснолар бор ва унга ўзгартиришлар киритиб борилади — дўконингизга тааллуқли қисмини албатта аниқланг.

Аниқ жавобни кимдан оласиз

  • Солиқ инспекциянгиз ёки soliq.uz — фискал чек талаби дўконингизга қандай тааллуқли экани ва қандай истиснолар борлиги.
  • Бухгалтерингиз — айнан сизнинг дўконингизга қайси ҳужжат ва ҳисоботлар кераклиги.
  • Касса сотувчиси ёки техник хизмат кўрсатиш маркази (ТХКМ — реестрга киритилган, кассага сервис кўрсатадиган ташкилот) — кассанинг ўзи, уланиши ва хизмат нархи.

Пул сарфлашдан олдин бериладиган саволлар

Кераги йўқ нарсани олмаслик ва кераклисини унутмаслик учун шу саволлар билан боринг — сотувчининг гапига эмас, ўз эҳтиёжингизга қараб танлайсиз.

Фискал касса сотувчисига

Касса Давлат реестрида борми? Ойлик тўлов ва хизмат нархи қанча? Интернет узилса нима бўлади? Терминал ва QR тўлов билан ишлайдими? Омбор ва насияни ҳам юритадими?

Банкингизга

Терминал ёки QR код қандай уланади, комиссия қанча, пул ҳисобга қачон тушади?

Солиқ органи ёки бухгалтерга

Дўконим фискал чек бериши шартми, қандай истиснолар бор, маркировкали товар сотсам қўшимча талаб борми?

Ўзингизга

Ким қанча қарздор, қайси товар тугаяпти, ой охирида соф фойда қанча, сотувчи тортмадан пул олса қандай сезасиз? Буларга тез жавоб тополмасангиз, қайси касса бўлмасин, дўкон ҳисобини тартибга солиш керак — дафтарда ёки дастурда.

Қайси жиҳоз шарт, қайси бири ихтиёрий

Бу рўйхат BuySale’да ҳисоб юритиш учун. Фискал кассага нима кераклигини унинг сотувчиси айтади.

Телефон — етарли

BuySale телефон браузерида ишлайди, Android иловаси бор, iPhone’да Safari орқали экранга қўшилади. Кириш коди SMS билан эмас, Telegram бот орқали келади.

Батафсил →

Сканер — ихтиёрий

Штрих-кодни телефон камераси ўқийди. Компьютерда клавиатура бўлиб уланадиган USB сканер ҳам ишлайди.

Батафсил →

Чек принтери — ихтиёрий

58 ёки 80 мм рулонли принтер. Чек браузернинг чоп этиш ойнаси орқали чиқади ва фискал эмас.

Батафсил →

Ёрлиқ принтери — ихтиёрий

Бошлаш учун оддий принтер етади: ёрлиқлар A4 вараққа бир нечтадан чиқади. Рулонли ёрлиқ принтери ҳам ишлайди.

Батафсил →

Интернет узилса — илова ишлайди

Android ва Windows иловалари интернетсиз 7 кунгача сотади, алоқа қайтгач ўзи юборади. Браузер версиясига интернет керак.

Батафсил →

Тарози — керак бўлса

Озиқ-овқат туридаги дўконда сканер ёрлиқ чиқарадиган тарозининг ёрлиғини ўқийди ва вазн коддан олинади. Бунинг учун товарга тарози рақами (PLU) берилади.

Батафсил →

BuySale қаерда туради: фискал кассанинг ёнида, ўрнида эмас

Фискал касса сотувни солиқ учун расмийлаштиради. BuySale эса кечқурунги саволларга жавоб беради: нима қолди, ким қарздор, қанча фойда қолди, ким қанча сотди.

Фискал касса ва BuySale билан бир кун

Иккаласи бир-бирига уланмаган, шунинг учун ҳар бири ўз ишини алоҳида қилади. Оддий кун тахминан шундай ўтади.

01

Эрталаб

BuySale’да сменани очиб, тортмадаги нақд пулни ёзасиз. Смена ихтиёрий, лекин кечқурун пулни текшириш у билан осон.

02

Сотув

Товарни камера билан BuySale саватига сканерлаб, сотувни якунлайсиз: қолдиқ камаяди, сотув сотувчи номига ёзилади, тўлов тури — нақд, карта ёки қарз.

03

Фискал чек

Шу сотувни фискал кассангизда (онлайн-НКМ ёки виртуал касса) ҳам расмийлаштирасиз ва фискал чекни ўша беради. BuySale бу чекни чиқармайди ва касса билан маълумот алмашмайди — яъни сотув икки жойга алоҳида киритилади. Иккаласининг фарқи — ККМ ва дўкон дастури фарқи саҳифасида.

04

Карта билан тўлов

Пул терминал орқали ўтади, BuySale’да эса сотув “Карта” деб белгиланади — дастур терминал билан боғланмайди, фақат тўлов турини ёзади.

05

Кечқурун

Сменани ёпасиз, дастур нақд пул фарқини кўрсатади. Кечки ҳисобот — сотув, нақд, карта, қарз ва фойда — Telegram’га келади.

BuySale нимани қилмайди — олдиндан айтамиз

Касса масаласидаги энг муҳим чекловлар. Улардан бирортаси сиз учун шарт бўлса, бошқа ечим керак.

Дўкончилар кўп сўрайдиган саволлар

Телефондаги дастур касса аппаратининг ўрнини босадими?

Ҳисоб учун — ҳа, фискал чек учун — йўқ. Қолдиқ, насия, фойда ва сотувчи ҳисобига телефон етади: BuySale браузерда ишлайди, штрих-кодни камера ўқийди. Фискал чекни эса фақат Давлат реестридаги онлайн-НКМ ёки виртуал касса беради — BuySale улар қаторига кирмайди.

Кичик дўконга ҳам онлайн касса мажбурми?

Вазирлар Маҳкамасининг 943-сон қарорига кўра, аҳоли билан пулли ҳисоб-китоб қиладиган тадбиркорлар харидорга онлайн-НКМ ёки виртуал касса чекини бериши керак. Лекин ҳужжатда истиснолар бор ва унга ўзгартиришлар киритиб борилади. Дўконингизга нима тааллуқли эканини солиқ инспекцияси ёки бухгалтердан сўранг, расмий маълумот — soliq.uz сайтида. BuySale фискал чек бермайди, шунинг учун бу жавобни ўзгартирмайди.

Онлайн касса билан виртуал кассанинг фарқи нима?

Онлайн-НКМ — қурилма, виртуал касса — дастур. Иккаласи ҳам фискал модулга уланади ва чекни реал вақтда фискал маълумотлар операторига узатади; чек қоғозда ёки электрон берилади. Иккаласи ҳам Давлат реестрига киритилган бўлиши керак. Реестрдагилар орасидан қайси бири қулайлигини нархи ва хизматига қараб ўзингиз танлайсиз.

BuySale чиқарган чек солиққа ўтадими?

Йўқ. BuySale чеки — оддий ҳисоб варақаси: дўкон номи, сана, сотувчи, товарлар, жами сумма ва тўлов тури. Унда фискал белги, солиқ QR коди ва касса рақами йўқ, ҳеч қандай давлат тизимига юборилмайди ва фискал чекнинг ўрнини босмайди.

Фискал кассам бор. BuySale унга уланадими?

Йўқ. BuySale ҳеч қайси онлайн-НКМ ёки виртуал кассага уланмаган, бошқа тизимдан автоматик импорт ҳам йўқ. Фискал чекни кассангиз беради, сотув эса BuySale’да алоҳида ёзилади — қолдиқ, насия ва фойда шу ёзувдан ҳисобланади.

UZCARD, HUMO терминали ёки QR тўлов билан ишлайдими?

Йўқ, уланмаган. BuySale банк терминали, UZCARD, HUMO, QR код, Click ёки Payme билан боғланмайди. Тўлов турини ҳар сотувда ўзингиз танлайсиз — нақд, карта ёки қарз. Кечки ҳисоботда нақд ва карта алоҳида сумма бўлиб чиқади, шунинг учун карта тушумини терминал билан солиштириш осон.

Маркировка (Асл белгиси) билан ишлайдими?

Йўқ. Сканер Data Matrix кодини ўқимайди ва BuySale маркировка тизимига уланмаган. Товар оддий штрих-код (EAN, UPC, Code-128 ва бошқалар) ёки дўконнинг ўз коди бўйича ҳисобга олинади. Маркировкали товар бўйича талабларни касса сотувчиси ва солиқ органидан аниқланг.

BuySale учун сканер ва принтер сотиб олишим керакми?

Шарт эмас. Штрих-кодни телефон камераси ўқийди, компьютерда USB сканер ҳам ишлайди. Чек чиқармоқчи бўлсангиз, 58 ёки 80 мм рулонли принтер етади — чек браузернинг чоп этиш ойнаси орқали чиқади, Bluetooth ёки ESC/POS орқали тўғридан-тўғри уланиш йўқ. Интернет эса шарт: тўлиқ офлайн режим йўқ.

Фискал кассам бор экан, BuySale нимага керак?

Фискал касса сотувни солиқ учун расмийлаштиради, BuySale эса эгасининг саволларига жавоб беради: нима қолди ва нима тугаяпти, ким қанча қарздор, бугун қанча соф фойда қолди, қайси сотувчи қанча сотди, тортмада қанча пул бўлиши керак. Кассангизнинг дастури буларни аллақачон яхши қилса, BuySale керак бўлмаслиги мумкин — 7 кун бепул синаб, ўзингиз солиштиринг.

BuySale қанча туради, ойлик шартнома борми?

Нарх дўкон турига боғлиқ ва кунига 6 630 сўмдан бошланади. Дастлабки 7 кун бепул, тўлов картаси сўралмайди. Кейин балансни тўлдирасиз ва ҳар куни бир кунлик нарх ечилади — ойлик шартнома йўқ. Ўрнатиш, созлаш ва ўргатиш бепул. Ҳамма турлар нархи — Нархлар саҳифасида.

Боғлиқ саҳифалар

BuySale

Бугун синаб кўринг, эртага фарқни кўрасиз.

7 кун бепул, тўлов картаси сўралмайди. Кейин кунига 6 630 сўмдан — дўкон турига қараб.

Бепул бошлаш