Штрих-код ва ёрлиқ: дўкончи учун амалий қўлланма

Телефон камераси қайси кодларни ўқийди, майда бирка ўқилмаса нима қилинади, завод коди йўқ товарга қандай код ясалади ва ёрлиқни A4 варақда ёки рулон принтерида қандай чиқарасиз.

Бепул синаб кўришТўлов картаси сўралмайди

Телефон камераси қайси штрих-кодларни ўқийди

Кассада сканер тугмаси босилса телефон камераси очилади ва код ўқилади. Дўкондаги товарларнинг аксарияти EAN-13 билан келади — қадоқ устидаги ўн уч хонали код. Илова ундан ташқари яна бир неча форматни танийди:

EAN-13 ва EAN-8 — завод қадоқларидаги энг кенг тарқалган кодлар.
UPC-A ва UPC-E — четдан келган товарларда кўп учрайди.
Code-128 ва Code-39 — омбор ва таъминотчи биркаларида.
QR код — заргарлик биркасида ва QR босилган бошқа ёрлиқларда.

Рўйхатда йўқ форматлар ўқилмайди: ITF-14, Code-93, Codabar, Data Matrix ва PDF417. ITF атайлаб қўшилмаган — у коднинг бир қисмини ўқиб, нотўғри қисқа рақам қайтариши мумкин, натижада саватга бошқа товар тушади. Шу сабабли дори қутисидаги Data Matrix (маркировка) коди ҳам сканерланмайди: дорихонада товар қутидаги оддий штрих-код ёки дўконнинг ўз коди бўйича юритилади.

Бу кодлар қандай кўринади

Қуйидаги расмлар интернетдан олинган ҳам, қўлда чизилган ҳам эмас. Улар илованинг ўзи ёрлиқ ва бирка чиқаришда ишлатадиган модуль билан ясалган — яъни дўконингизда чоп этилган код айнан шундай чиқади. Хоҳласангиз телефонингиздаги сканерни шу экранга тутиб синаб кўринг.

EAN-13

4780069000154

Завод қадоғидаги энг кенг тарқалган код: ўн уч рақам. Охирги рақам — назорат рақами, илова уни ҳар ўқишда текширади, шунинг учун нотўғри ўқилган код саватга тушмайди. 478 билан бошлангани — Ўзбекистонда рўйхатдан ўтган ишлаб чиқарувчи.

UPC-A

036000291452

Четдан келган товарларда кўп учрайди — ўн икки рақам. Аслида бу ҳам EAN-13: олдига битта нол қўйилса, айнан шу расм чиқади. Шунинг учун сканер иккала форматни ҳам бир хил ўқийди ва алоҳида созлаш керак эмас.

Дўконнинг ўз коди

2000000000121

Завод коди йўқ товарга — тикувчидан келган кўйлакка, қуйма олтинга, бозордан олинган молга — илованинг ўзи код ясаб беради: кирим пайтида битта тугма босилади. Бундай код 20 билан бошланади, чунки бу оралиқ дўкон ичидаги кодлар учун ажратилган ва ҳеч қайси завод коди билан уришмайди.

QR код

1135663249642778

Заргарлик биркасида ва жойи тор ёрлиқларда ишлатилади. QR ичига узунроқ рақам сиғади ва у ҳар томондан ўқилади — бирка тескари осилиб қолган бўлса ҳам сканер кўради. Майда бирка учун штрих-кодга қараганда ишончлироқ.

Code-128 ва Code-39 — таъминотчи ҳамда омбор биркаларида учрайдиган кодлар. Сканер уларни ҳам ўқийди, лекин бу ерда расми йўқ: уларни чизадиган модуль дастурда йўқ, ўйлаб топилган расм қўйиш эса шу саҳифанинг маъносини йўқотарди. Юқоридаги тўрттаси — чоп этганингизда айнан шу кўринишда чиқадиган кодлар.

Сканер яхши ўқиши учун

Кўп телефоннинг орқасида бир нечта камера бўлади ва уларнинг ҳаммаси ҳам яқиндан аниқ олмайди. Сканер ичидаги тугма билан бошқасига ўтасиз, танловингиз шу телефонда эслаб қолинади.

Зум — 1×, 1.5×, 2× ва 3×. Майда биркани катталаштириб оласиз, телефонни кодга тиқиштириш шарт эмас.
Чироқ — қоронғи жавонда ёки сояда тугма билан ёқилади.
Масофа — кодни кадр ўртасида, бир қаричча наридан ушланг; жуда яқин тутилса камера фокусни йўқотади.
Ёруғлик — ялтироқ қадоқда лампа акси кодни ёпмаслиги учун телефонни бир оз қийшайтиринг.

Код ўқилиши билан қисқа “бип” овози чиқади, телефон титрайди ва экран чақнайди — экранга қарамай ҳам биласиз. Товар базада топилмаса овоз пастроқ ва икки марта бўлади. Нотўғри рақам саватга тушмаслиги учун илова назорат рақамини текширади ва битта кодни кетма-кет бир неча марта бир хил ўқишни талаб қилади, шунинг учун баъзан код “бироз кеч” ўқилгандек туюлади.

Android телефонларда ўқишни браузернинг ўз двигатели бажаради — энг тез йўл. iPhone’да бундай двигатель йўқ, у ерда дастур кутубхонаси ўқийди ва секинроқ бўлиши мумкин.

Сканер ўқимай қўйса нима қилинади

Энг кўп учрайдиган сабаб — эскириб қолган камера ёки зум танлови. Сканер бир неча сония очиқ туриб ҳеч нарса ўқимаса ва бу кетма-кет икки марта такрорланса, шу телефонда сақланган танлов ўзи тозаланади ва сканер кейинги очилишда стандарт ҳолатдан ишга тушади. Камера очиқ турганда экран пастида “Сканерни тиклаш” тугмаси бор, ўша ерда қайси камера ишлаётгани ва нечта кадр текширилгани ёзилиб туради.

Бу ҳаммасини тузатади дегани эмас: кирланган линза, берилмаган камера рухсати ёки ўчиб кетган ёрлиқ барибир ўқилмайди. Шундай пайтда кодни қўлда терасиз — сканер ичидаги майдондан ёки кассадаги қидирув қаторидан. Код деб ўқилиши учун камида олти рақам керак.

Компьютерда ишлайдиган дўконда Honeywell каби USB сканер ҳам ишлатилади: у клавиатура бўлиб уланади ва кодни териб бўлгач Enter ёки Tab юбориши керак. Шунда код сотув, кирим ва қайтариш экранларида ўз жойига тушади. Курсор бошқа катакда турса коднинг биринчи икки белгиси ўша катакка тушиб қолиши мумкин, шунинг учун киримда нарх ёки миқдор катагидан чиқиб туриб сканерлаган маъқул.

Базада йўқ кодни товарга бириктирасиз

Сканерланган код базада топилмаса сканер ёпилади, лекин код эслаб қолинади ва товарлар рўйхати очилади: керакли товарни боссангиз, код ўшанга бириктирилади ва кейинги сафар дарҳол топилади. Дўконни кодга ўргатишнинг энг тез йўли шу. Код бошқа товарда банд бўлса, илова буни айтади ва жимгина кўчириб юбормайди.

Бир товар ящик коди, қадоқ коди ёки эски-янги код билан келиши мумкин. Ҳаммасини битта товар карточкасига бириктириб қўясиз: қайси бири сканерланса ҳам ўша товар топилади ва қолдиқ битта жойдан ечилади.

Завод коди йўқ товарга ўз кодингизни ясайсиз

Уй маҳсулоти, бозордан келган мол ёки заргарлик буюми — буларда завод коди бўлмайди. Бундай товарга дастур бир босишда ўз EAN-13 кодини ясаб беради: код “20” билан бошланади ва ўн уч хонадан иборат бўлади — “20”, дўкон рақами, товар рақами ва назорат рақами. “20” билан бошланадиган кодлар заводларга берилмайди, шунинг учун сизнинг кодингиз ҳақиқий завод коди билан чалкашмайди. Код ясалган заҳоти унга ёрлиқ чоп этилади.

Заргарлик ва телефон дўконида ҳар буюм алоҳида карточка бўлгани учун биркадаги рақам банд бўлса янги буюмга дўконнинг ўз ички коди берилади. Яна бир нарса: завод коди бор товарни киримда сканерласангиз, у марказий каталогда бўлса номи ва бўлими ўзи тўлади (2026-йил 3-октябрь ҳолатига 1 700 дан ортиқ тасдиқланган товар). Каталогда топилмаса, номини ўзингиз ёзасиз.

Дастурдан ташқарида бир-иккита код керак бўлса — масалан, ёрлиқ дизайни учун — 20 билан бошланадиган EAN-13 кодни бепул штрих-код генераторида ясаб, SVG ёки PNG қилиб оласиз.

Ёрлиқни чоп этиш: A4 варақ ёки рулон принтери

Ёрлиқ икки хил йўл билан чиқади. Қайси бири тўғри келиши принтерингизга боғлиқ — иккаласи ҳам илованинг ўзидан, қўшимча дастурсиз чиқарилади.

Оддий принтер, A4 варақ

Оддий принтерда битта вараққа бир нечта ёрлиқ жойлашиб чиқади. Кесиш керак бўлади, лекин алоҳида принтер сотиб олиш шарт эмас.

Рулон (этикетка) принтери

Ёпишқоқ ёрлиқ рулонида ҳар бир ёрлиқ алоҳида саҳифа бўлиб чиқади — кесиш ҳам, елим ҳам керак эмас.

Тайёр ўлчамлар: 40×30, 58×40, 58×30, 43×25 ва 30×20 мм. Ўзингизники бошқача бўлса қўлда ёзасиз — эни 20 дан 120 мм гача, бўйи 15 дан 120 мм гача.
Бир босишда 1, 4, 8, 12 ёки 24 нусха чиқарилади, танлаганингиз шу қурилмада эслаб қолинади.
Ёрлиқда нарх ёзилишини катакча билан ёқасиз. Стандарт ҳолатда ёзилмайди: нарх ўзгаради, ёрлиқ эса товарда қолиб кетади.
Нарх ёрлиғи (ценник) керак бўлса — ўша катакчани ёқасиз: ёрлиққа ном ва штрих-код билан бирга сотув нархи босилади. Нарх ўзгарганда ёрлиқни товар карточкасидан қайта чоп этасиз — эски ёрлиқ ўзи янгиланмайди.
Кийим дўконида ёрлиққа размер йирик қилиб босилади — жавондаги бир хил кўйлакларни шу ажратади.
Ёрлиқ чиқиши учун товарда штрих-код бўлиши керак; бўлмаса илова ўзи ясаб беради.

Чизиқли код қачон чизилади, қачон фақат рақам босилади

Ёрлиқдаги қора чизиқлар фақат ўн уч хонали EAN-13 код учун чизилади — дўкон ўзи ясаган “20” ли код ҳам шундай. Бошқа узунликдаги кодда ёрлиққа чизиқлар эмас, рақамнинг ўзи босилади ва бундай ёрлиқни сканер ўқий олмайди: кодни қўлда териш керак бўлади.

Ёрлиқ қанча тор бўлса, чизиқлар шунча ингичка чиқади: 40 мм энидаги ёрлиқда чизиқ қалинлиги тахминан 0,30 мм, EAN-13 учун энг кичиги эса 0,264 мм.
35 мм дан тор ёрлиқда сканер қийналиши мумкин — жавон ёрлиғига имкон борича 40 мм ёки ундан кенг ўлчам танланг.
Бутун рулонни босишдан олдин битта ёрлиқни чиқариб сканерлаб кўринг: масштаб нотўғри бўлса шу ерда билинади.

Заргарлик биркаси — QR код билан

Заргарлик дўконида бирка тор ва узун бўлади: устида Проба, Размер, Масса ва Вставка қаторлари ҳамда QR код туради. Чизиқли код бундай тор биркага сиғмайди, QR эса узун рақамни ҳам кўтаради. Илованинг сканери QR кодни ҳам ўқийди, шунинг учун буюм кассада ҳам, инвентаризацияда ҳам биркасидан топилади.

Бирка кирим сақланган заҳоти чоп этилади — буюм витринага биркаси билан чиқади.
Биркага нарх умуман ёзилмайди: унда фақат проба, размер, масса, вставка, QR ва код бўлади.
Нусха сони ҳар сафар 1 дан бошланади, чунки ҳар буюм ўзининг алоҳида биркаси билан юритилади.
QR код фақат заргарлик биркасида чизилади; оддий дўкон ёрлиғида EAN-13 чизиқли код туради.

Принтерни бир марта созлаб қўясиз

Чек ва ёрлиқ ўлчами қурилмага эмас, дўконга ёзилади. Бир марта созласангиз, дўконнинг бошқа телефон ва компьютерлари — созламага кира олмайдиган кассирники ҳам — иловани кейинги очганда шу ўлчамни олади. Батафсил — чек ва ёрлиқ принтери қўлланмасида.

Профиль бўлимига киринг

Илованинг “Профиль” бўлимида “Чек принтери” ва “Ёрлиқ принтери” деган иккита қатор бор. Улар эгага ва созлама рухсати берилган ходимга кўринади.

Ўлчамни белгиланг

Чек рулонининг энини (58 ёки 80 мм) ва ёрлиқ ўлчамини танлайсиз — тайёр вариантлардан ёки ўзингиз ёзиб.

Синовдан ўтказинг

Бир босишда синов чеки ёки синов ёрлиғи чиқади. Синов ҳақиқий йўл билан чиқарилади, яъни қоғозда кўрингани сотувда ҳам худди шундай бўлади.

Чоп этиш ойнасида принтерни танланг

Чек ва ёрлиқ браузернинг чоп этиш ойнаси орқали чиқади: керакли принтерни ўша ойнада танлайсиз ва масштабни 100% қилиб қўясиз. Илова принтерга тўғридан-тўғри — Bluetooth ёки драйвер орқали — уланмайди.

Кўп бериладиган саволлар

Штрих-код сканери сотиб олишим шартми?

Шарт эмас — кодни телефон камераси ўқийди. Компьютерда ишлайдиган дўконда Honeywell каби USB сканер ҳам ишлайди: у клавиатура бўлиб уланади ва кодни териб бўлгач Enter ёки Tab юбориши керак. Bluetooth сканер ёки принтерга илова тўғридан-тўғри уланмайди.

Сканер майда биркани ўқимаяпти, нима қилай?

Зумни 2× ёки 3× га қўйинг, чироқни ёқинг ва сканер ичидаги тугма билан бошқа орқа камерага ўтинг — телефондаги ҳамма камера ҳам яқиндан аниқ олавермайди. Фойда бермаса “Сканерни тиклаш” тугмасини босинг ёки кодни қўлда теринг: камида олти рақам етади.

Сканерлаган кодим базада топилмади — сотув тўхтаб қоладими?

Йўқ. Сканер ёпилади, лекин код эслаб қолинади ва товарлар рўйхати очилади: керакли товарни боссангиз код ўшанга бириктирилади ва кейинги сафар дарҳол топилади. Код бошқа товарда банд бўлса, илова буни айтади.

Ўзим ясаган код завод коди билан чалкашиб кетмайдими?

Йўқ. Дўкон ўзи ясаган код доим “20” билан бошланади, “20” билан бошланадиган кодлар эса заводларга берилмайди. Коднинг қолган қисмида дўкон рақами ва товар рақами туради, охирида назорат рақами бўлади.

Дори қутисидаги квадрат код ёки ящик устидаги ITF код ўқиладими?

Йўқ. Сканер EAN-13, EAN-8, UPC-A, UPC-E, Code-128, Code-39 ва QR форматларини ўқийди; Data Matrix (маркировка), ITF-14, Code-93, Codabar ва PDF417 ўқилмайди. Ящик коди ITF бўлса, ичидаги товарнинг оддий қадоқ кодини бириктиринг ёки дўконнинг ўз кодини ясанг.

Тарози босган ёрлиқ ўқиладими?

Озиқ-овқат туридаги дўконда ҳа. Ҳар бир оғирликдаги товарга иловада тарози рақами (PLU) ясалади ва ўша рақам тарозингизга киритилади; тарози ёрлиқни дўкон ичи форматида — оғирлик учун 22, нарх учун 21 билан бошланадиган ўн уч хонали код қилиб — босадиган созланган бўлиши керак. Бошқа турдаги дўконда бу бўлим кўринмайди.

Тайёрлади: BuySale жамоаси · Хато топсангиз, Telegram’да бизга ёзинг

Бугун синаб кўринг, эртага фарқни кўрасиз.

7 кун бепул, тўлов картаси сўралмайди. Кейин кунига 6 630 сўмдан — дўкон турига қараб.

Бепул бошлаш

Нархлар →Telegram’да ёзинг