Бир сўз билан: фискал касса сотувни давлат олдида расмийлаштиради, дўкон дастури эса сизнинг ўз ҳисобингизни юритади. Кўп дўконда иккаласи ҳам туради ва бири иккинчисининг ўрнини босмайди. BuySale — иккинчиси: фискал чек бермайди ва солиқ тизимига уланмаган.
Чалкашлик деярли ҳар доим шу битта саволда тугайди. Жавоби қисқа: фискал чекни фақат Давлат реестрига киритилган онлайн-НКМ ёки виртуал касса беради, ҳисоб дастури эса — ҳеч қачон.
«Касса аппарати», «касса», ККМ, НКМ. Буларнинг ҳаммаси кўпинча айнан шу қурилмани билдиради.
Қурилма. Фискал модулга боғланади, фискал ҳужжатни ҳосил қилади ва уни фискал маълумотлар операторига реал вақт режимида узатади (943-сон қарор, 2-банд).
«Телефондаги касса», «дастурий касса». Қурилма эмаслиги учун уни кўпинча оддий дастур билан аралаштириб юборилади.
Қурилма эмас, дастурий маҳсулот. Худди шу ишни қилади: фискал ҳужжатни ҳосил қилиб операторга узатади, чекни қоғозга чоп этади ёки электрон шаклда юборади (2-банд).
«Касса дастури», «POS», «омбор дастури». Баъзан уни ҳам «касса» деб атайдилар — чалкашлик шундан бошланади.
Дўконнинг ўз ҳисоби: товарни коддан танийди, қолдиқдан айиради, насияни мижоз номига ёзади, таннархни ва соф фойдани ҳисоблайди, қайси сотувчи қанча сотганини кўрсатади.
Телефондаги дўкон дастури. Баъзи мижозлар «касса» деб чақиради, лекин фискал маънода у касса эмас.
Юқоридаги қаторнинг аниқ мисоли. Фискал чек бермайди, солиқ тизимига уланмаган ва Давлат реестрида йўқ; чиқадиган чек — дўконнинг оддий ҳисоб варақаси.
Таърифлар Вазирлар Маҳкамасининг 2019-йил 23-ноябрдаги 943-сон қарори 2-бандидан қисқартириб олинди (lex.uz, 2026-09-18 да текширилди).
Сотувчилар, бухгалтерлар ва реклама матнлари битта нарсани турлича атайди. Қуйида ҳар бир сўз бир марта, оддий қилиб ёзилган.
Булар — битта нарсанинг турли номлари. Русчадаги ККМ «контрольно-кассовая машина», ўзбекчадаги НКМ эса «назорат-касса машинаси» дегани. Расмий ҳужжатларда бугун «онлайн-НКМ» ёзилади. Яъни «ККМ олсамми ёки онлайн касса?» деган саволнинг ўзи нотўғри қўйилган: улар алоҳида икки нарса эмас.
Онлайн-НКМ ёки виртуал касса ҳосил қиладиган чек. Унинг бошқа чекдан фарқи — у фискал ҳужжат сифатида ҳосил қилинади ва операторга узатилади. Дўкон ўзи чоп этган исталган қоғоз автоматик равишда фискал чек бўлиб қолмайди.
Кассанинг «ичидаги» қисм ва уни қабул қилувчи томон. 943-сон қарордаги таърифга кўра касса фискал модулга боғланади, фискал ҳужжатни ҳосил қилади ва уни фискал маълумотлар операторига реал вақт режимида узатади. Айнан шу занжир сотувни «давлат кўрадиган» сотувга айлантиради.
943-сон қарорнинг 3-бандига кўра фақат Давлат реестрига киритилган онлайн-НКМ, виртуал касса ёки маркетплейсдан фойдаланишга рухсат этилади (маркетплейс — чекни сотувчи номидан ўзи берадиган онлайн савдо майдончаси). Шунинг учун касса танлашда биринчи савол нарх эмас, «реестрда борми?» бўлади.
Техник хизмат кўрсатиш маркази: 943-сон қарордаги таърифга кўра, онлайн-НКМ ва (ёки) виртуал кассаларга узлуксиз сервис хизмати кўрсатувчи, давлат реестрига киритилган юридик шахс. Касса бузилса ёки уланмаса — мурожаат шу ерга.
POS — «савдо нуқтаси» дегани, POS дастур эса ўша нуқтадаги сотувни ёзиб борадиган дастур. Дўкон ҳисоби дастури ундан кенгроқ: қолдиқ, кирим, насия, харажат, таннарх ва фойда ҳам унда туради. Иккаласи ҳам солиқ тизимига ўзидан-ўзи уланмайди — уланиши дастурнинг ўзига боғлиқ ва у алоҳида эълон қилинади. Батафсилроқ: POS тизими нима ва у кассадан нимаси билан фарқ қилади.
BuySale чиқарадиган чек айнан шундай: дўкон номи, сана, сотувчи, товарлар, жами сумма ва тўлов тури бор; фискал белги, солиқ QR коди ва касса рақами йўқ. У харидорга «нимани сотиб олдим» деган саволга жавоб беради, лекин фискал чек ўрнини босмайди.
Бу ерда фақат ҳужжатдан тўғридан-тўғри олинган учта гап бор. Муддат, жарима ва истиснолар ҳақида биз ёзмаймиз — уларни солиқ органи айтади.
Юқоридаги уч гап Вазирлар Маҳкамасининг 943-сон қарори матнидан олинди ва 2026-йил 18-сентябрда қайта текширилди. Танлаш эркинлиги ҳақидаги изоҳ — Солиқ қўмитасининг 2024-йил 16-сентябрдаги тушунтириши. Ҳужжатга ўзгартиришлар киритиб борилади ва унда истиснолар бор, шунинг учун дўконингизга нима тааллуқли эканини солиқ инспекциянгиздан ёки soliq.uz орқали аниқланг. Биз қонунни ўз сўзимиз билан шарҳламаймиз.
Иккаласи бир хил ишни қилмайди, шунинг учун «биттаси билан чеклансам бўладими?» деган саволга жавоб одатда «йўқ» бўлади.
Харидорга чек бериш ва сотувни давлат тизимига юбориш. Бу — сизнинг қулайлигингиз учун эмас, талаб сифатида бажариладиган иш; қайси шаклда ва қандай муддатда — солиқ органи айтади.
Кечқурун бериладиган саволларни: нима қолди, ким қарздор, таннарх билан сотув нархи орасида қанча қолди, ким қанча сотди, тортмадаги пул ҳисобга тўғри келдими.
Батафсил →Реестрда бўлмаган дастур фискал чек бера олмайди. Фискал кассанинг эса қолдиқ, насия ва соф фойда юритиш мажбурияти йўқ — сизнинг кассангиз буни қиладими, сотувчисидан сўрашингиз керак.
Батафсил →Очиқ айтамиз: бу икки харажат бир-бирини алмаштирмайди. Фискал касса ва унинг хизмати нархини сотувчисидан сўрайсиз — биз уни билмаймиз. BuySale эса дўкон турига қараб 6 630 сўм/кундан (30 кунга 198 900 сўмдан), аввал 7 кун бепул.
Батафсил →Энг муҳим гапни олдиндан айтамиз: BuySale ҳеч қайси фискал кассага уланмаган. Яъни сотув икки жойга алоҳида киритилади — буни яширмаймиз, чунки кун тартибингизни шу белгилайди.
BuySale’да сменани очиб, тортмадаги нақд пулни ёзасиз. Фискал кассангизни эса одатдагидек ишга тайёрлайсиз — бу икки иш бир-бирига боғлиқ эмас.
Товарни телефон камераси билан BuySale саватига сканерлайсиз: қолдиқ камаяди, сотув сотувчи номига ёзилади, тўлов нақд, карта ёки қарз деб белгиланади. Фискал чекни эса ўша сотув учун кассангиз беради.
Қарзга сотиш ва қисман тўлов, товар қайтариш, таъминотчига қарз, ижара ва свет каби харажатлар, кам қолган товар рўйхати — буларнинг ҳеч бири фискал кассанинг иши эмас ва у ерда кўринмайди.
Сменани ёпганда BuySale тортмада қанча нақд бўлиши кераклигини ва фарқни кўрсатади. Нақд ва карта ҳисоботда алоҳида сумма бўлиб чиққани учун уларни фискал кассангиздаги кунлик сумма билан солиштириш осон — икки рақам бир-бирига яқин келмаса, сабаб ўша куни топилади.
Сукут бўйича соат 22:00 да Telegram’га кунлик ҳисобот келади: тушум, соф фойда, харажат ва ким қанча сотгани. Дўконда бўлмасангиз ҳам кун қандай ўтганини шу хабардан биласиз.
Синовни бошлаб, кейин билиб қолгандан кўра ҳозир билганингиз яхши. Шулардан бири сиз учун шарт бўлса, BuySale ёлғиз ўзи етмайди.
Бу бутунлай ўринли талаб ва BuySale унга жавоб бермайди. Шунинг учун рақобатчиларимизни ҳам очиқ кўрсатамиз — сизга тўғри келгани яхшироқ.
Қуйидаги дастурлар ўз сайтида солиқ/фискализация билан ишлашини ёзиб қўйган. Бу уларнинг ўз гапи — биз уни текшириб ўтирмадик ва тавсия ҳам қилмаяпмиз; нархини, шартларини ва сизга тўғри келишини ўзларидан сўранг. Рўйхат 2026-09-18 ҳолатига кўра, ҳаволалар манбага олиб боради.
BuySale бу рўйхатда йўқ ва бўлмайди ҳам: у фискал чек бермайди.
Касса сотувчисига, банкка ва солиқ органига бериладиган саволлар рўйхати — пул сарфлашдан олдин.
Батафсил →Ўзбекистондаги дўкон дастурлари нархи битта жадвалда, ҳар бири манбага ҳавола билан.
Батафсил →Қайси товар маркировкаланади ва қачондан, МХИК нима — манбалари билан.
Батафсил →Ҳа, амалда бир хил нарса ҳақида гапириляпти. ККМ — русча «контрольно-кассовая машина», НКМ — ўзбекча «назорат-касса машинаси» қисқартмаси, расмий ҳужжатларда эса бугун «онлайн-НКМ» деб ёзилади. Яъни танлов «ККМ ёки онлайн касса» эмас: танлов онлайн-НКМ (қурилма) билан виртуал касса (дастур) орасида бўлади, иккаласи ҳам Давлат реестрига киритилган бўлиши керак.
Бу виртуал кассангиз нималарни қила олишига боғлиқ. Унинг асосий вазифаси — фискал чек бериш ва уни узатиш; қолдиқ, насия, таннарх ва соф фойда юритиш эса унинг мажбурий иши эмас. Аввал ўз кассангиздан «қолдиқ ва насия ҳисоби борми?» деб сўранг. Бўлса — сизга қўшимча дастур керак эмас. Бўлмаса, ўша бўшлиқни BuySale каби дўкон дастури тўлдиради — қолдиқ ва насия дафтари билан.
Йўқ. BuySale фискал чек бермайди, солиқ тизимига уланмаган ва Давлат реестрида йўқ — яъни у фискал касса ўрнида ишлата оладиган нарса эмас. BuySale кассангиз ёнида туриб қолдиқ, насия, харажат, соф фойда ва сотувчи ҳисобини юритади. Фискал чек масаласи сизнинг дўконингизга қандай тааллуқли эканини солиқ инспекциянгиздан ёки soliq.uz орқали аниқланг.
Вазирлар Маҳкамасининг 943-сон қарорида шундай ёзилган: аҳоли билан пулли ҳисоб-китоб қиладиган тадбиркорлик субъектлари харидорга пул қабул қилинганини тасдиқловчи онлайн-НКМ ёки виртуал касса чекини мажбурий тартибда бериши лозим (1-илова, 30-банд). Лекин ҳужжатда истиснолар бор ва унга ўзгартиришлар киритиб борилади — дўконингизга нима тааллуқли эканини солиқ инспекциясидан, бухгалтерингиздан ёки soliq.uz орқали аниқланг. Биз бу саволга ўз шарҳимизни бермаймиз.
Йўқ. BuySale ҳеч қайси онлайн-НКМ ёки виртуал кассага уланмаган ва бошқа тизимдан Excel ёки CSV орқали импорт ҳам йўқ. Яъни сотув икки жойга алоҳида киритилади: фискал чекни кассангиз беради, қолдиқ, насия ва фойда эса BuySale’даги ёзувдан ҳисобланади. Буни олдиндан очиқ айтамиз, чунки кунлик иш тартибингиз шунга қараб тузилади.
Йўқ. BuySale чеки — дўконнинг оддий ҳисоб варақаси: дўкон номи, сана, сотувчи, товарлар, жами сумма ва тўлов тури. Унда фискал белги, солиқ QR коди ва касса рақами йўқ ва у ҳеч қандай давлат тизимига юборилмайди. Чек 58 ёки 80 мм энига чиқади, қарзга сотилганда эса — мижоз дўкон ҳаволаси орқали ботга уланган бўлса — унинг Telegram’ига ҳам боради; лекин буларнинг ҳеч бири уни фискал чекка айлантирмайди.
Фискал касса масаласи — талаб, шунинг учун уни кечиктириб бўлмайди: солиқ органидан ўз дўконингизга нима кераклигини аниқланг. Ҳисоб эса сизнинг пулингиз ҳақида ва уни исталган куни бошлаш мумкин. Агар ҳозир ким қарздор эканини ёки ой охирида қанча фойда қолганини тез айта олмасангиз, ҳисобни ҳам кечиктирмаган маъқул — BuySale’да бу 7 кун бепул синалади ва тўлов картаси сўралмайди.
Тайёрлади: BuySale жамоаси · Текширилди: 18.09.2026 · Хато топсангиз, Telegram’да бизга ёзинг
Касса аппарати керакми: онлайн-НКМ, виртуал касса, терминал ва дўкон дастури фарқи, расмий ҳужжатда нима дейилган, нимани сўраш ва BuySale қаерда туради.
Батафсил →Телефонда касса дастури: штрих-кодни камера ўқийди, нақд, карта ва қарзга сотиш, 58/80 мм чек, смена ҳисоби. Фискал чек бермайди. 7 кун бепул.
Батафсил →Сканер, чек ва ёрлиқ принтери, тарози ва фискал касса: нима ростдан керак, нимани кейинга қолдирса бўлади. Телефон камераси қаерда етади — бетараф жавоб.
Батафсил →Қайси товар маркировкаланади ва қачондан, кассада нима қилинади, МХИК нима учун 17 хонали. Манбалар билан, 19.09.2026 ҳолатига текширилган.
Батафсил →BuySale ёрдамчиси
Сайт маълумотлари асосида жавоб беради
AI хато қилиши мумкин — муҳим саволни Telegram орқали аниқланг.
Жавоб ёзилмоқда